Đầu tư kho lạnh là một khoản tiền lớn, nhưng không ít chủ cơ sở vẫn đau đầu vì hàng hóa hư hỏng ngay trong kho, hao hụt cao bất thường. Trong nhiều trường hợp, vấn đề không nằm ở thiết bị mà ở cách vận hành và những sai lầm tưởng nhỏ nhưng tích lũy thành thiệt hại lớn. Nhận diện đúng các lỗi phổ biến và biết cách khắc phục là cách nhanh nhất để biến kho lạnh thành công cụ sinh lời thay vì gánh nặng chi phí.
Cài đặt sai nhiệt độ cho loại nông sản
Lỗi cơ bản nhưng rất hay gặp là dùng chung một mức nhiệt độ cho mọi loại hàng. Người vận hành thường cài nhiệt thật thấp với suy nghĩ càng lạnh càng tươi lâu. Hậu quả là nhóm nhạy cảm với lạnh như chuối, cà chua, dưa leo, khoai lang bị tổn thương lạnh, thâm đen, nhũn nước và không chín được. Ngược lại, cài nhiệt quá cao thì lại không đủ ức chế vi sinh vật, hàng nhanh hỏng.
Cách khắc phục là lập bảng thông số nhiệt độ và độ ẩm riêng cho từng loại nông sản, phân buồng nếu có thể, và tuyệt đối tuân thủ ngưỡng cho phép. Với kho chỉ có một buồng, nên ưu tiên nhóm hàng chủ lực và tránh trộn lẫn các loại có yêu cầu nhiệt độ quá khác biệt trong cùng thời điểm.
Nhập hàng còn nóng và chất quá tải
Đưa nông sản còn nóng từ ngoài đồng vào thẳng kho là sai lầm gây hậu quả kép. Khối nhiệt lớn làm máy nén quá tải, nhiệt độ kho dao động ảnh hưởng tới hàng đang lưu trữ, đồng thời phần lõi khối hàng nóng tiếp tục già nhanh. Tương tự, chất hàng quá đầy bịt kín đường gió khiến nhiều vị trí không được làm lạnh tới nơi.
Giải pháp là luôn làm tiền lạnh trước khi nhập kho, chỉ đưa hàng đã hạ gần nhiệt độ bảo quản vào kho chính. Khi xếp hàng phải chừa khoảng trống cho khí lưu thông, không kê sát dàn lạnh, đặt hàng lên pallet cách sàn. Việc kiểm soát lượng hàng nhập mỗi đợt cũng giúp máy không bị sốc tải.
Sai lầm về độ ẩm và đọng nước
Độ ẩm là yếu tố bị xem nhẹ nhiều nhất. Kho quá khô làm rau lá héo, củ quả mất nước và sụt cân, gây thiệt hại trực tiếp về trọng lượng. Kho quá ẩm hoặc có hiện tượng đọng nước trên bề mặt nông sản lại tạo điều kiện cho nấm mốc bùng phát. Đọng nước thường xảy ra khi nhiệt độ dao động mạnh hoặc khi đưa hàng lạnh ra môi trường nóng rồi lại đưa vào.
Để khắc phục, cần lắp đặt thiết bị đo và kiểm soát độ ẩm phù hợp với loại hàng, dùng máy phun ẩm cho rau lá và giữ độ ẩm thấp cho hành tỏi. Tránh để nhiệt độ kho lên xuống thất thường, duy trì vận hành ổn định. Hàng sau khi rửa phải để ráo trước khi nhập kho, bao bì phải khô sạch.
Bỏ qua bảo trì và kiểm soát vi sinh
Nhiều cơ sở chỉ chú ý tới kho khi đã có sự cố. Dàn nóng bám bụi, dàn lạnh đóng tuyết dày, gioăng cửa hở, thiếu môi chất lạnh đều âm thầm làm giảm hiệu suất và khiến nhiệt độ không ổn định. Bên cạnh đó, việc không vệ sinh kho thường xuyên để mầm bệnh tích tụ là nguyên nhân khiến hàng hỏng lan rộng.
Một số biện pháp phòng ngừa nên duy trì đều đặn:
- Vệ sinh dàn nóng, dàn lạnh và kiểm tra gioăng cửa định kỳ.
- Theo dõi nhiệt độ, độ ẩm hằng ngày và ghi nhật ký vận hành.
- Loại bỏ ngay những quả dập, thối để tránh lây lan.
- Khử khuẩn kho, kệ, pallet định kỳ giữa các đợt hàng.
- Kiểm tra hàng tồn theo lô để phát hiện sớm dấu hiệu hư hỏng.
Quản lý tồn kho và xuất nhập kém
Cuối cùng, nhiều thiệt hại đến từ việc quản lý tồn kho lỏng lẻo. Hàng cũ bị kẹt phía trong, để quên cho tới khi hỏng, trong khi hàng mới lại được xuất trước. Mở cửa kho quá nhiều và quá lâu khi tìm hàng khiến hơi nóng tràn vào, vừa tốn điện vừa làm hàng xuống cấp.
Khắc phục bằng cách áp dụng nghiêm nguyên tắc nhập trước xuất trước, dán nhãn ngày nhập cho từng lô, bố trí kho để lấy hàng cũ dễ dàng và gom việc xuất nhập thành đợt nhằm hạn chế mở cửa. Khi nhìn nhận đầy đủ các nhóm lỗi trên, chủ kho sẽ thấy rằng phần lớn hư hỏng đều có thể phòng tránh bằng kiến thức và kỷ luật vận hành. Một quy trình chặt chẽ, được tuân thủ đều đặn mỗi ngày, chính là yếu tố biến kho lạnh thành lợi thế cạnh tranh thực sự cho hoạt động kinh doanh nông sản.
